Τι ρόλο διαδραματίζει το άγχος και στρες στη ζωή μας; Γιατί υποφέρω από άγχος και στρες; Γιατί κάποιοι υποφέρουν περισσότερο από άλλους; Γιατί σε μένα είναι περισσότερο ενώ σε άλλους λιγότερο; Γιατί το δικό μου άγχος προκάλεσε ασθένειες στον οργανισμό μου ενώ άλλοι είναι υγιείς; Πολλά τα ερωτήματα. Το σίγουρο είναι ότι το άγχος είναι ένα μέρος της ζωής μας και κανείς δεν μπορεί να το αποφύγει. Σίγουρα είναι διαφορετικό για τον κάθε ένα από εμάς γιατί δεν ζούμε όλοι με τον ίδιο τρόπο.

Σε μικρές δόσεις είναι ακίνδυνο, όπως αυτές οι πεταλουδίτσες που φτερουγίζουν όταν είμαστε ερωτευμένοι, σε μεγάλες δόσεις είναι καταστροφικό και σε μεσαίες δόσεις μας κινητοποιεί, προκειμένου για παράδειγμα να τρέξουμε για να προλάβουμε σε ένα ραντεβού. Συνεπώς, άγχος και στρες, δεν αποτελούν πάντοτε πρόβλημα αλλά μόνο όταν συναντώνται σε υψηλά επίπεδα και για μεγάλες χρονικές περιόδους.

Επί της ουσίας όμως, τι είναι άγχος και στρες;

Το άγχος είναι αυτό που το σώμα και το μυαλό βιώνουν όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με αλλαγές στις οποίες εμπεριέχεται μια δόση ανασφάλειας ή φόβου. Είναι με άλλα λόγια η εσωτερική αντίδραση μας σε εξωτερικά γεγονότα.

Για τους περισσότερους το άγχος είναι συνώνυμο της στεναχώριας, όπως για παράδειγμα η μείωση του μισθού, το να χάσουμε τη δουλειά μας, ή μια επέμβαση που θα κάνουμε. Όταν μας επηρεάσουν κάποια από αυτά τα γεγονότα και βάλουμε το άγχος στην καθημερινότητα, τότε θα ανησυχούμε για το κάθε τι, είτε αυτό είναι πραγματικό είτε είναι φανταστικό, και τότε μιλούμε για στρες.

Γιατί υποφέρω από άγχος και στρες;

Για το σώμα μας όμως, το στρες είναι συνώνυμο με την αλλαγή. Οποιαδήποτε αλλαγή στην καθημερινότητα μας ή αλλαγή στην υγεία του σώματος, είτε αυτή είναι καλή είτε είναι κακή, είτε είναι πραγματική είτε είναι κάτι που φανταζόμαστε ότι θα γίνει, μπορεί να επιφέρει στρες. Ακόμα και μια φανταστική αλλαγή, αυτό που ονομάζουμε ανησυχία, μπορεί να επιφέρει στρες. Εδώ σημειώνουμε ότι οι φανταστικές αλλαγές είναι εξίσου στρεσογόνες όπως και οι πραγματικές.

Παράγοντες στρες είναι ακόμα και οι θετικές αλλαγές στη ζωή μας οι οποίες διαταράσσουν την καθημερινότητα μας, όπως όταν νοιώθουμε ερωτευμένοι, η πρώτη μέρα στην δουλειά, ένα σημαντικό ραντεβού ή όταν δίνουμε εξετάσεις.

Η πρόκληση που έχουμε να αντιμετωπίσουμε, είναι ο τρόπος αντιμετώπισης του στρες, έτσι που να μπορούμε να το ελέγχουμε χωρίς να έχει αρνητικές επιπτώσεις πάνω μας. Το στρες, που αντιμετωπίζεται σωστά, μπορεί να μας κάνει παραγωγικούς και ευτυχισμένους. Το στρες όμως που γίνεται ανεξέλεγκτο, χρόνιο και υπερβολικό μπορεί να μας τραυματίσει ψυχικά και σωματικά.

Πως βιώνουμε το στρες
Όταν είμαστε αγχωμένοι νιώθουμε φόβο, ένταση, μπορεί να έχουμε και σωματικά συμπτώματα όπως: ταχυπαλμία, σφίξιμο στο στήθος, πονοκέφαλο, ναυτία, γρήγορη αναπνοή κοκ.

Οι σωματικές εκδηλώσεις του στρες είναι ενστικτώδεις αντιδράσεις που διαμορφώθηκαν κατά την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους με σκοπό να κινητοποιήσουν τον πρωτόγονο άνθρωπο να παλέψει ή να τρέξει για να σωθεί, όταν ερχόταν αντιμέτωπος με τους κινδύνους που απειλούσαν τη ζωή του, όπως τα άγρια θηρία και τα καιρικά φαινόμενα (μηχανισμός «πάλης ή φυγής »). Όταν έρθουμε αντιμέτωποι με τον εχθρό, το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα λειτουργεί έτσι που να προετοιμάσει το οργανισμό για δράση.
Σε αυτή τη φάση εγρήγορσης, εκκρίνονται ορμόνες οι οποίες αυξάνουν τους παλμούς της καρδιάς, επιταχύνεται η αναπνοή, ¬οξύνονται οι αισθήσεις, «σφίγγεται» το στομάχι, αυξάνεται η εφίδρωση. Αυτές οι αλλαγές συμβαίνουν για να μας προετοιμάσουν να δώσουμε μάχη ή να τραπούμε σε φυγή και να συγκεντρώσουμε το αίμα στα όργανα ζωτικής σημασίας δηλαδή στους μυς και στον εγκέφαλο. Το σώμα γνωρίζει πώς να επιβιώσει και πάντα θα προσπαθεί να διορθώσει τον εαυτό του.

Σημαντικό είναι να γνωρίζουμε ότι ο οργανισμός μας αντιδρά ενστικτωδώς με αυτό τον τρόπο για να μας προστατέψει. Το στρες, λοιπόν, αποτελεί μια φυσιολογική και σωτήρια αντίδραση του οργανισμού, ο οποίος τίθεται σε ετοιμότητα για να αντιμετωπίσει έναν κίνδυνο.

Λόγω άγνοιας των λόγων που προκαλούνται αυτές οι σωματικές αλλαγές, παράγονται συναισθήματα όπως: Έντονος τρόμος και απόγνωση, νιώθετε σαν να σας ρίχνουν παγωμένο νερό στην πλάτη, το άγχος σας καταλαμβάνει και οι κακές σκέψεις πλημμυρίζουν το μυαλό σας, νιώθετε απροστάτευτοι, τρέμετε και πιστεύετε ότι κάτι άσχημο θα σας συμβεί, υπάρχει έντονος φόβος ότι σας συμβαίνει κάτι σοβαρό στην υγεία σας, όπως ένα εγκεφαλικό ή καρδιακό επεισόδιο.

Όταν καταλάβουμε τι συμβαίνει στον οργανισμό μας τότε μπορούμε να μάθουμε να το ελέγχουμε, άγχος και στρες, και να το μετατρέψουμε από αρνητικό σε θετικό.